Bu rehber genel eğitim bilgisi sunar. Öğrencinin ihtiyacı; ailesi, okulu ve ilgili eğitim uzmanlarıyla birlikte bireysel olarak değerlendirilmelidir.
Mekanik kopyalama tuzağından zihinsel işlemeye geçiş
Öğrencilerin en sık yaptığı hata, öğretmenin söylediği ya da tahtaya yazdığı her kelimeyi harfi harfine deftere geçirmeye çalışmaktır. Bu durum beyni bir fotokopi makinesine dönüştürür; el yorulurken zihin konunun mantığını kaçırır.
Verimli not tutmanın temeli önce dinlemek, anlatılan kavramın ana fikrini kavramak ve ardından kendi cümleleriyle kısaltarak kaydetmektir. Anlamadığınız bir cümleyi deftere yazmak, onu öğrendiğiniz anlamına gelmez.
Cornell not alma sistemi: Not, ipucu ve özet sütunları
Dünyada en çok kabul gören akademik not alma yöntemlerinden biri Cornell tekniğidir. Sayfa üç ana alana ayrılır: Sağ tarafta geniş ders notu alanı, sol tarafta dar anahtar kelimeler ve soru sütunu, alt kısımda ise 2-3 cümlelik özet bölümü.
Ders sırasında sağ tarafa temel kavramlar yazılır. Dersten sonra sol tarafa “Bu not hangi soruya cevap veriyor?” şeklinde soru ipuçları eklenir. Sınava hazırlanırken sağ taraf bir kâğıtla kapatılarak sol taraftaki sorularla hızlı bir aktif hatırlama çalışması yapılabilir.
Görsel şemalar, kavram haritaları ve oklarla düşünme
Özellikle Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler ve Matematik gibi derslerde düz metinler yerine şematik çizimler bilgiyi akılda daha kalıcı kılar. Bir sürecin adımlarını veya neden-sonuç ilişkilerini oklarla birbirine bağlamak zihinsel haritayı somutlaştırır.
Çizimlerin kusursuz olması gerekmez; önemli olan kavramlar arasındaki hiyerarşiyi ve bağlantıyı tek bakışta görebilmektir. Basit kutular, dallanan çizgiler ve küçük simgeler uzun paragraflardan çok daha hızlı hatırlanır.
Renk kullanımı: Sayfayı süslemek yerine hiyerarşi kurmak
Birçok öğrenci not tutmayı çok sayıda renkli fosforlu kalemle sayfayı boyamakla karıştırır. Sayfanın tamamı parladığında hiçbir bilgi öne çıkmaz ve dikkat dağılır.
En fazla 2 ya da 3 renk kuralını uygulayın: Örneğin siyah veya lacivert kalemle ana notlar, mavi veya yeşil ile önemli kavram ve formüller, kırmızı veya turuncu ile kritik uyarılar ve tuzak noktalar işaretlenebilir. Renkler estetik için değil, önem derecesini ayırt etmek içindir.
İlk 24 saat kuralı: Notları gözden geçirme ve boşluk doldurma
Hermann Ebbinghaus’un unutma eğrisi araştırmaları, öğrenilen yeni bilginin tekrar edilmediği takdirde ilk 24 saat içinde %70’e yakınının unutulduğunu gösterir. Derste tutulan en iyi not bile akşam gözden geçirilmezse değerini hızla kaybeder.
Okuldan veya dersten sonra sadece 5–10 dakika ayırarak notları hızlıca okumak, eksik kalan kelimeleri tamamlamak ve kenara küçük sorular eklemek bilginin uzun süreli hafızaya transfer edilmesini sağlar.
Notları aktif bir sınav simülatörüne dönüştürün
Pasif bir şekilde sayfaları tekrar tekrar okumak öğrenme hissi verse de sınav anında bilginin geri çağrılmasını garanti etmez. Not tutmanın nihai amacı, o notu bir kendini test etme aracına çevirmektir.
Notlarınızın kenarına “Öğretmen buradan nasıl bir soru sorabilir?”, “LGS’de bu konuda hangi çeldirici kullanılır?” şeklinde notlar düşün. Kendi oluşturduğunuz soruları cevaplayabildiğinizde konuyu gerçekten kavramışsınız demektir.
Sık sorulan sorular
Her ders için aynı not alma tekniği uygun mudur?+
Hayır. Matematik ve Geometride problem çözme adımları ve kurallar ağırlıktayken, Türkçe ve Sosyal Bilimlerde Cornell sistemi ve kavram haritaları çok daha verimli sonuç verir.
Öğrenci not alırken anlatımı kaçırıyorsa ne yapmalı?+
Öncelik her zaman aktif dinlemedir. Öğrenci sadece anahtar terimleri ve formülleri kısaca karalamalı, ders sonundaki teneffüste veya etüt saatinde notlarını toparlamalıdır.
Kâğıt-kalem ile not tutmak dijital notlardan daha mı etkilidir?+
Bilişsel araştırmalar, el yazısıyla not almanın bilgiyi sentezleme ve uzun süreli hafızada tutma oranını dijital yazmaya göre belirgin biçimde artırdığını göstermektedir.